Cách dùng cặp liên từ song song trong tiếng Đức: doppelkonnektoren dễ nhớ cho người Việt

Doppelkonnektoren là gì?

Trong tiếng Đức, Doppelkonnektoren là các cặp liên từ song song như sowohl … als auch, entweder … oder, weder … noch. Chúng giúp nối hai ý tương đương, diễn đạt lựa chọn, phủ định kép, đối lập hoặc quan hệ tăng tiến.

Với người học Việt Nam, điểm cần chú ý nhất là vị trí động từ và dấu phẩy. Một số cặp chỉ nối từ hoặc cụm từ thì thường không cần dấu phẩy, nhưng nếu nối hai mệnh đề đầy đủ thì thường cần dấu phẩy.

1. sowohl … als auch: vừa … vừa …

Cấu trúc: sowohl + A + als auch + B. Cặp này dùng để bổ sung hai thông tin song song, không loại trừ nhau.

Ví dụ: Ich spreche sowohl Deutsch als auch Englisch. Tôi nói được cả tiếng Đức lẫn tiếng Anh.

Ví dụ: Sie ist sowohl intelligent als auch fleißig. Cô ấy vừa thông minh vừa chăm chỉ.

Khi sowohl … als auch chỉ nối hai danh từ, tính từ hoặc động từ tương đương, thường không dùng dấu phẩy. Ví dụ: Er liest sowohl Bücher als auch Zeitungen.

2. entweder … oder: hoặc … hoặc …

Cấu trúc: entweder + A + oder + B. Cặp này diễn đạt sự lựa chọn giữa hai khả năng.

Ví dụ: Du kannst entweder heute kommen oder morgen. Bạn có thể đến hoặc hôm nay hoặc ngày mai.

Khi nối hai mệnh đề chính, có thể có dấu phẩy trước oder, nhất là khi hai vế dài hoặc có chủ ngữ và động từ riêng. Ví dụ: Entweder lernst du regelmäßig, oder du bestehst die Prüfung nicht. Hoặc bạn học đều đặn, hoặc bạn sẽ không đậu kỳ thi.

3. weder … noch: không … cũng không …

Cấu trúc: weder + A + noch + B. Đây là cấu trúc phủ định song song.

Ví dụ: Er hat weder Zeit noch Lust. Anh ấy không có thời gian cũng không có hứng thú.

Ví dụ: Sie spricht weder Deutsch noch Englisch. Cô ấy không nói tiếng Đức cũng không nói tiếng Anh.

Lưu ý quan trọng: trong tiếng Đức, đã dùng weder … noch thì không thêm nicht hoặc kein. Không nói: Sie spricht weder nicht Deutsch noch Englisch.

4. zwar … aber: tuy … nhưng …

Cấu trúc: zwar + S + V, aber + S + V. Cặp này dùng để diễn đạt sự nhượng bộ hoặc đối lập nhẹ.

Ví dụ: Er ist zwar müde, aber er arbeitet weiter. Anh ấy tuy mệt nhưng vẫn tiếp tục làm việc.

Giữa hai mệnh đề chính với zwar … aber thường có dấu phẩy. Nếu vế đầu quá dài, có thể tách thành hai câu: Er ist zwar sehr müde. Aber er arbeitet weiter.

5. nicht nur … sondern auch: không chỉ … mà còn …

Cấu trúc: nicht nur + A, sondern auch + B. Cặp này dùng để bổ sung thông tin có tính nhấn mạnh.

Ví dụ: Sie lernt nicht nur Deutsch, sondern auch Französisch. Cô ấy không chỉ học tiếng Đức mà còn học tiếng Pháp.

Trong tiếng Đức chuẩn, trước sondern thường có dấu phẩy khi nối hai ý đối lập hoặc bổ sung sau phủ định. Ví dụ: Deutsch ist nicht nur nützlich, sondern auch interessant.

6. je … desto hoặc je … umso: càng … càng …

Cấu trúc: je + so sánh hơn + S + V, desto/umso + so sánh hơn + V + S. Cặp này diễn đạt quan hệ tỉ lệ tăng tiến.

Ví dụ: Je mehr du übst, desto besser wirst du. Bạn càng luyện tập nhiều, bạn càng giỏi hơn.

Ví dụ: Je früher wir anfangen, umso schneller sind wir fertig. Chúng ta bắt đầu càng sớm thì càng xong nhanh.

Lưu ý: vế bắt đầu bằng je là Nebensatz, nên động từ chia đứng ở cuối vế. Vì vậy ta nói: Je mehr du übst, không nói: Je mehr übst du.

Bảng ghi nhớ nhanh

• sowohl … als auch: vừa … vừa …, bổ sung song song.
• entweder … oder: hoặc … hoặc …, lựa chọn một trong hai.
• weder … noch: không … cũng không …, không thêm nicht hoặc kein.
• zwar … aber: tuy … nhưng …, thường có dấu phẩy giữa hai mệnh đề.
• nicht nur … sondern auch: không chỉ … mà còn …, thường có dấu phẩy trước sondern.
• je … desto/umso: càng … càng …, vế je có động từ ở cuối.

Hội thoại ngắn trong lớp học

Lehrerin: Lernst du sowohl Deutsch als auch Englisch?
Nam: Ja, ich lerne sowohl Deutsch als auch Englisch.

Lehrerin: Und was machst du heute Abend?
Nam: Entweder mache ich Hausaufgaben, oder ich wiederhole neue Wörter.

Lehrerin: Sehr gut. Je öfter du wiederholst, desto sicherer sprichst du Deutsch.
Nam: Das stimmt. Deutsch ist zwar schwierig, aber sehr interessant.

Lỗi thường gặp của người Việt

• Dịch từng chữ từ tiếng Việt sang tiếng Đức và đặt sai vị trí động từ, đặc biệt với je … desto.
• Dùng thêm phủ định sau weder … noch, khiến câu sai ngữ pháp.
• Quên dấu phẩy trước aber hoặc sondern khi nối hai mệnh đề.
• Nhầm sondern với aber. Sondern thường đi sau một ý phủ định để sửa hoặc bổ sung ý đúng.

Bài tập luyện tập

Bài 1: Điền cặp liên từ phù hợp.

1. Ich trinke ____ Tee ____ Kaffee. Tôi uống cả trà lẫn cà phê.
2. Du musst ____ heute ____ morgen bezahlen. Bạn phải trả tiền hoặc hôm nay hoặc ngày mai.
3. Er hat ____ Geld ____ Zeit. Anh ấy không có tiền cũng không có thời gian.
4. Sie ist ____ jung, ____ sehr erfahren. Cô ấy tuy trẻ nhưng rất có kinh nghiệm.
5. Ich lerne ____ Deutsch, ____ auch Spanisch. Tôi không chỉ học tiếng Đức mà còn học tiếng Tây Ban Nha.
6. ____ länger ich lerne, ____ besser verstehe ich die Grammatik. Tôi học càng lâu thì càng hiểu ngữ pháp hơn.

Đáp án: 1. sowohl … als auch; 2. entweder … oder; 3. weder … noch; 4. zwar … aber; 5. nicht nur … sondern; 6. je … desto.